เลิกจ้างพนักงานต้องจ่ายอะไรบ้าง? เช็กค่าชดเชย เงินเดือน และสิทธิที่นายจ้างต้องรู้

เลิกจ้างพนักงานต้องจ่ายอะไรบ้าง? เช็กค่าชดเชย เงินเดือน และสิทธิที่นายจ้างต้องรู้

การเลิกจ้างพนักงานไม่ได้จบเพียงการแจ้งวันทำงานวันสุดท้าย เพราะนายจ้างยังต้องตรวจสอบทั้งเงินเดือน ค่าชดเชย ค่าบอกกล่าวล่วงหน้า วันพักร้อน และเงินอื่น ๆ ที่ลูกจ้างมีสิทธิได้รับให้ครบถ้วน

หากคำนวณผิดหรือดำเนินการไม่ถูกขั้นตอน อาจนำไปสู่ข้อพิพาทด้านแรงงานและต้นทุนเพิ่มเติมในภายหลัง ดังนั้น HR และนายจ้างควรตรวจสอบสิทธิของพนักงานเป็นรายกรณีก่อนดำเนินการเลิกจ้าง

1. เงินเดือนและค่าตอบแทนที่ยังค้างอยู่

สิ่งแรกที่ต้องตรวจสอบคือค่าจ้างจนถึงวันทำงานวันสุดท้าย รวมถึงค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด ค่าคอมมิชชัน หรือค่าตอบแทนอื่นที่พนักงานมีสิทธิตามสัญญาจ้างและนโยบายของบริษัท

กรณีนายจ้างเป็นฝ่ายเลิกจ้าง กฎหมายแรงงานกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการชำระค่าจ้างและเงินที่ลูกจ้างมีสิทธิได้รับหลังการเลิกจ้างไว้โดยเฉพาะ จึงควรเตรียม Final Payroll ให้ครบถ้วนก่อนวันที่พนักงานสิ้นสุดการทำงาน

2. ค่าชดเชยตามอายุงาน

ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน มาตรา 118 หากนายจ้างเลิกจ้างโดยไม่เข้าเหตุยกเว้นตามกฎหมาย ลูกจ้างที่ทำงานติดต่อกันครบ 120 วันมีสิทธิได้รับค่าชดเชย โดยจำนวนค่าชดเชยเพิ่มขึ้นตามอายุงานอย่างไรก็ตาม หากการเลิกจ้างเกิดจากความผิดตามเงื่อนไขในมาตรา 119 เช่น ทุจริต จงใจทำให้นายจ้างเสียหาย หรือความผิดอื่นตามที่กฎหมายกำหนด อาจเป็นกรณีที่นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย โดยต้องพิจารณาข้อเท็จจริงและกระบวนการเลิกจ้างอย่างรอบคอบ

119 วันกับ 120 วัน ต้องนับอย่างไร?

ตัวเลข 119 วัน ที่บริษัทมักใช้เป็นระยะทดลองงาน ไม่ได้หมายความว่ากฎหมายกำหนดให้ทดลองงานได้สูงสุด 119 วัน แต่เกิดจากเกณฑ์ในมาตรา 118 ที่กำหนดว่า เมื่อพนักงานทำงานติดต่อกัน ครบ 120 วัน จะเริ่มมีสิทธิได้รับค่าชดเชยขั้นต่ำ 30 วันหากถูกเลิกจ้างและไม่เข้าเหตุยกเว้นตามกฎหมาย

การนับอายุงานต้องดูตั้งแต่ วันแรกที่เริ่มเป็นลูกจ้างจนถึงวันที่การเลิกจ้างมีผล ไม่ใช่นับเฉพาะวันที่เข้ามาปฏิบัติงานจริง ดังนั้นวันหยุดที่คั่นอยู่ระหว่างการจ้างไม่ได้ทำให้ต้องเริ่มนับใหม่ แนวคำพิพากษาศาลฎีกายังยืนยันว่าระยะทดลองงานต้องรวมเป็นส่วนหนึ่งของอายุงานด้วย

ตัวอย่างเช่น หากเริ่มงานวันที่ 1 มกราคม วันที่ 29 เมษายนจะเป็นวันที่ 119 และวันที่ 30 เมษายนจะเข้าสู่วันที่ 120 ของการจ้างงาน

สิ่งที่ HR ต้องระวังคือ วันที่แจ้งเลิกจ้างไม่จำเป็นต้องเป็นวันเดียวกับวันที่การเลิกจ้างมีผล

หากแจ้งไม่ผ่านทดลองงานในวันที่ 119 แต่กำหนดให้พนักงานทำงานต่อไปและมีผลพ้นสภาพหลังจากครบ 120 วันแล้ว อายุงานย่อมต้องพิจารณาไปจนถึงวันที่การเลิกจ้างมีผล จึงอาจเข้าเกณฑ์ค่าชดเชยตามมาตรา 118

ในทางกลับกัน หากบริษัทให้การจ้างสิ้นสุดลงจริงก่อนครบ 120 วัน และชำระสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าตามที่กฎหมายกำหนด การจ่ายเงินแทนช่วงเวลาในอนาคตไม่ได้หมายความโดยอัตโนมัติว่าอายุงานถูกต่อออกไปจนถึงวันนั้น แนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6701/2549 มีกรณีที่ลูกจ้างถูกให้ออกจากงานก่อนครบ 120 วันและได้รับเงินตามระยะบอกกล่าว โดยยังถือว่าทำงานไม่ครบ 120 วันสำหรับสิทธิค่าชดเชย

ดังนั้น HR ไม่ควรใช้เพียงสูตรว่า “แจ้งก่อนวันที่ 120 ก็พอ” แต่ต้องตรวจสอบ วันเริ่มงาน + วันที่การเลิกจ้างมีผล + วิธีการบอกกล่าวล่วงหน้า พร้อมกัน

3. ค่าจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า

สัญญาจ้างทดลองงานถือเป็นสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลาเช่นเดียวกับการจ้างงานทั่วไป

ดังนั้น แม้พนักงานจะยังทำงานไม่ครบ 120 วัน ก็ไม่ได้หมายความว่านายจ้างสามารถให้พนักงานออกทันทีโดยไม่ต้องพิจารณาเรื่องการบอกกล่าวล่วงหน้า

ค่าชดเชยตามอายุงานและสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าจึงเป็น เงินคนละประเภท ลูกจ้างอาจไม่มีสิทธิค่าชดเชยเพราะอายุงานยังไม่ครบ 120 วัน แต่ยังมีสิทธิได้รับสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าได้ ขึ้นอยู่กับวิธีและเหตุแห่งการเลิกจ้าง

4. วันพักร้อนที่ยังไม่ได้ใช้

ก่อนจัดทำ Final Payroll บริษัทควรตรวจสอบวันหยุดพักผ่อนประจำปีที่พนักงานมีสิทธิและยังไม่ได้ใช้ รวมถึงวันพักร้อนสะสมตามนโยบายหรือข้อตกลงของบริษัท เพราะในบางกรณีอาจต้องนำมาคำนวณเป็นเงินเมื่อสิ้นสุดการจ้างงานด้วย

จัดการการเลิกจ้างให้ถูกต้อง เริ่มจากระบบ HR ที่เป็นระบบ

การเลิกจ้างจึงไม่ได้มีเพียงคำถามว่า “ต้องจ่ายค่าชดเชยเท่าไร” แต่ต้องตรวจสอบทั้งอายุงาน วันที่การเลิกจ้างมีผล Payroll วันลา สัญญาจ้าง และการบอกกล่าวล่วงหน้าให้สัมพันธ์กัน

สำหรับธุรกิจที่ต้องการลดความซับซ้อนในการบริหารบุคลากร บริการ PEO (Professional Employer Organization) จาก H On ช่วยดูแลงานด้าน Payroll สัญญาจ้าง สิทธิประโยชน์ และงาน HR Administration พร้อมสนับสนุนให้องค์กรจัดการกระบวนการจ้างงานอย่างเป็นระบบและสอดคล้องกับกฎหมายแรงงานไทย

หมายเหตุ: เนื้อหานี้เป็นข้อมูลทั่วไป การพิจารณาสิทธิในการเลิกจ้าง โดยเฉพาะกรณีที่วันสิ้นสุดการจ้างคาบเกี่ยวกับเกณฑ์ 120 วัน ควรตรวจสอบสัญญาจ้าง วันที่มีผลเลิกจ้าง และข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี